AIN Network

मैं गरीब हूँ, बेकार हूँ, आप लोग मुझे किस लिए मिलने आये हो? --साहेब कांशी राम. बंगा -नवांशहर ( पंमी लालोमज़ारा ) पंजाब :- बात है फरवरी 2002 की. महाराष्ट्र के शहर सोलापुर के एक गेस्ट हाउस में साहेब की एक मीटिंग चल रही थी. इस दौरान 20-25 के करीब आई.पी.एस., आई.ए.एस, और आई,ऍफ़.एस. अफसर साहेब को मिलने पहुँच गए. साहेब ने डॉ. सुरेश माने को कहा कि ‘इन्हें कहो कि बाहर बरामदे में बैठकर इंतज़ार करें, मुझे अभी आधा घंटा लगेगा.’ इसके 15 मिनट बाद ही सोलापुर रेलवे स्टेशन के करीब 30-40 कुली भी मिलने आ पहुँचे. साहेब ने उन्हें भी इंतज़ार करने के लिए कहा. जब आधा घंटा हुआ तो साहेब ने डॉ. माने को कहा, ‘बाहर जो लोग मिलने के लिए बैठे हैं, उन्हें बुलाइए. डॉ. माने ने कहा, ‘साहेब जी, पहले किसे बुलाऊँ? कुलियों को या ब्यूरोक्रेट्स को? साहेब ने कहा, ‘पहले कुलियों को बुलाओ. वह मजदूर लोग हैं. वे कौन सा कोई वेतन लेते हैं. काम करते है, सो अपना परिवार पालते हैं.’ बहरहाल, एक एक करके सभी कुली अन्दर आ गए और आदरभाव से चरण स्पर्श करके एक साथ खड़े हो गए. साहेब के साथ केरला के कर्नल विश्वनाथन भी बैठे हुए थे. साहेब ने...

*ਸਾਈਮਨ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਅਸਲੀਅਤ* * ਸਾਨੂੰ ਅੱਜ ਤੱਕ ਪੜ੍ਹਾਏ ਜਾਂਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਸਿਖਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਸਾਈਮਨ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਪਰ ਇਹ ਨਹੀਂ ਸਿਖਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਕਿ ਤਿੰਨ ਵਿਅਕਤੀ ਅਜਿਹੇ ਸਨ ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਾਈਮਨ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਵੀ ਕੀਤਾ ਸੀ। * ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨਾਂ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੇ ਨਾਮ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹਨ - * * 1- ਚੌਧਰੀ ਸਰ ਛੋਟੂਰਾਮ ਜੀ ਓ.ਬੀ.ਸੀ. ਜੋ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜਾਟ ਨੇਤਾ ਸਨ। * * 2- ਐਸਸੀ ਤੋਂ ਡਾਕਟਰ B.R.Ambedkar ਜੋ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਸਨ। * * 3- ਓ ਬੀ ਸੀ ਸ਼ਿਵ ਦਿਆਲ ਚੌਰਸੀਆ ਜੋ ਯੂ ਪੀ ਦੇ ਸਨ. * * ਹੁਣ ਸਵਾਲ ਇਹ ਉੱਠਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗਾਂਧੀ ਹੁਰਾਂ ਨੇ ਸਾਈਮਨ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਿਉਂ ਕੀਤਾ? * * ਕਿਉਂਕਿ 1917 ਵਿੱਚ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਦੁਆਰਾ ਸਾਊਥ ਬਰੋ ਕਮਿਸ਼ਨ ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਕਮੇਟੀ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸ਼ੂਦਰ ਅਤਿ ਸ਼ੂਦਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕੀਤੀ ਸੀ ਯਾਨੀ ਐਸਸੀ ਐਸਟੀ ਅਤੇ ਓ ਬੀ ਸੀ (ਅੱਜ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ) ਆਦਿ ਹਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੂਆਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖਰੇ ਹਨ। ਇਹ ਕਮੇਟੀ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਵਾਂਝੇ ਇਨ੍ਹਾਂ 85% ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਅਤੇ ਅਧਿਕਾਰ ਦੇਣ ਲਈ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ। ਸ਼ਾਹੂ ਮਹਾਰਾਜ ਨੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਓ ਬੀ ਸੀ ਦੇ ਭਾਸਕਰ ਰਾਓ ਜਾਧਵ ਅਤੇ ਐਸ ਸੀ ਐਸ ਟੀ ਦੀ ਤਰਫੋਂ ਡਾ. ਅੰਬੇਡਕਰ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮੰਗ ਰੱਖਣ ਲਈ ਕਮਿਸ਼ਨ ਅੱਗੇ ਭੇਜਿਆ। * * ਪਰ ਬਾਲ ਗੰਗਾਧਰ ਤਿਲਕ ਨੂੰ...

1918 ਵਿਚ ਜਦੋਂ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਖਤਮ ਹੋਇਆ ਤਦ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਦਲਿਤ ਸਮਾਜ ਦੇ ਸੈਨਿਕ ਵੀ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋਏ ਜੋ ਸੈਨਿਕ ਯੁੱਧ ਖਤਮ ਹੋਣ ਤੇ ਰਾਜ਼ੀ ਖੁਸ਼ੀ ਆਪਣੇ ਘਰ ਆਏ ਤੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਦਰਵਾਰ ਸਾਹਿਬ ਮੱਥਾ ਟੇਕਣ ਗਏ ਪਰ ਸਮੇ ਦੇ ਮੋਹਰੀ ਧਰਮ ਦੇ ਠੇਕੇਦਾਰਾਂ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਚੂਹੜੇ ਚਮਾਰ ਕਹਿ ਕੇ ਅੰਦਰ ਨਹੀਂ ਵੜਨ ਦਿੱਤਾ ਜਿਸਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿਚ ਲੋਕਾਂ ਨੇ 13 ਅਪ੍ਰੈਲ 1919 ਨੂੰ ਜਲਿਆਂ ਵਾਲੇ ਬਾਗ਼ ਵਿਚ ਮੀਟਿੰਗ ਰੱਖੀ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਵਿਚ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋਏ ਦਲਿਤ ਸੈਨਿਕਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਵੀ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਸਨ , ਤਦ ਸ਼ਹੀਦ ਊਧਮ ਸਿੰਘ ਜੀ ਉੱਥੇ ਆਏ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਪਿਲਾਉਣ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ ਦਲਿਤਾਂ ਦਾ ਇਕੱਠ ਦੇਖ ਕੇ ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਸੱਤੀਂ ਕੱਪੜੀਂ ਅੱਗ ਲੱਗ ਗਈ। ਤੇ ਜੱਥੇਦਾਰ ਅਰੂੜ ਸਿੰਘ ਦੇ ਕਹਿਣ ਤੇ ਗਵਰਨਰ ਮਾਇਕਲ ਓਡਵਾਇਰ ਨੇ ਬ੍ਰਗੇਡੀਅਰ ਜਨਰਲ ਡਾਇਰ ਨੂੰ ਗੋਲੀ ਚਲਾਉਣ ਦਾ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਡਾਇਰ90 ਸੈਨਿਕ ਨਾਲ ਲੈਕੇ ਪਾਰਕ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚੇ ਲੋਕਾਂ ਬੇਰੋਕ ਗੋਲੀਆਂ ਚਲਾਉਣ ਲਗੇ ਦਲਿਤ ਸਮਾਜ ਦੇ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਬੱਚੇ ਬਜ਼ੁਰਗ ਨੌਜਵਾਨ ਔਰਤਾਂ ਮਾਰੇ ਗਏ ਲੋਕ ਬਚਣ ਲਈ ਖੂਹ ਵਿਚ ਛਾਲਾਂ ਮਾਰਨ ਲੱਗੇ 120 ਲਾਸ਼ਾਂ ਤਾਂ ਇਸ ਖੂਨੀ ਖੂਹ ਵਿਚੋਂ ਕੱਢੀਆਂ ਗਈਆਂ ਇਹ ਖੂਨੀ ਕਾਂਡ ਦੇਖਕੇ ਸ਼ਹੀਦ ਊਧਮ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਸਹੁੰ ਖਾਧੀ ਕੇ ਜਦ ਤੱਕ ਉਹ ਡਾਇਰ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਬਦਲਾ ਨਹੀਂ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ,ਚੈਨ ਨਾਲ ਸਾਹ ਨਹੀਂ ਲਵੇਗਾ । ਅਤੇ ਇੰਗਲੈਂਡ...

मेरा समाज निचोड़ कर फेंके नींबू के छिलके की तरह है- साहेब कांशी राम पम्मी लालोमज़ारा (बंगा, नवांशहर) बात है 1991 की. लोकसभा के चुनावों के दौरान कुमारी मायावती को एक एस.पी. के थप्पड़ मारने के बदले में उत्तर प्रदेश की भाजपा सरकार ने पोटा कानून लगाकर इलाहबाद की नैनी केन्द्रीय जेल में बंद कर दिया था. पंजाब के हरभजन सिंह लाखा भी उनके साथ ही जेल में बंद थे. कार्यकर्ताओं में मायूसी का आलम था. मायूसी के इस आलम को दूर करने के लिए साहेब ने दिल्ली में एक जागरूकता रैली का आयोजन किया. रैली के बाद कुछ कार्यकर्ता कंपनी बाग़ में रुक गए और साहेब उनके बीचोबीच बैठ गए. साहेब ने एक बिशन सिंह नाम के कार्यकर्ता को देखकर कहा ‘तुम्हें देखकर मुझे अपनी माँ (बिशन कौर) की याद आ जाती है.’ बिशन सिंह साहेब को कुछ कहना चाहता था तो साहेब ने ये बात भांप कर उसे पूछा, ‘क्या कहना चाहते हो? कहो!’ बिशन सिंह ने कहना शुरू किया, ‘साहेब जी, आप दिन रात इतनी मेहनत करते हो. लेकिन अपने समाज की बात आगे नहीं बढ़ रही. क्यों?’ साहेब ने पास में बैठे जय सिंह निगम को एक विक्रेता की और इशारा करते हुए कहा, ‘वो जो नींबू पानी बेचता है, उससे एक...

_*ਕਮਿਊਨਲ ਐਵਾਰਡ ਹਾਂਸਲ ਕਰਨ ਉਪਰੰਤ ਹਿੰਦੂ ਲੀਡਰ ਅੰਬੇਡਕਰ ਪ੍ਰਤੀ ਐਨੇ ਹਿੰਸਕ ਹੋ ਗਏ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਨਜ਼ਰਾਂ ਹੀ ਨਜ਼ਰਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਨਿਗਲ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋਣ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿਚ ਗਾਂਧੀ ਅਤੇ ਡਾਕਟਰ ਅੰਬੇਡਕਰ ਵਿਚਕਾਰ ਪੂਨਾ ਪੈਕਟ ਹੋਇਆ। ਆਓ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਤੱਥਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣੀਏ:-*_ *23 ਸਤੰਬਰ 1932 ਦੀ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਇਹ ਖ਼ਬਰ ਫੈਲ ਗਈ ਕਿ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਸਿਹਤ ਕਾਫ਼ੀ ਖ਼ਰਾਬ ਹੋ ਗਈ ਹੈ, ਉਹ ਬਹੁਤ ਜਿਆਦਾ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਗਾਂਧੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਦੇਵਦਾਸ ਡਾਕਟਰ ਅੰਬੇਡਕਰ ਜੀ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਅਤੇ ਰੋ ਰੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਹਾਲਤ ਦੱਸੀ ਅਤੇ ਬਾਬਾ ਸਾਹਿਬ ਅੱਗੇ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਪ੍ਰਾਣ ਬਚਾਉਣ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ। ਇਹ ਵੀ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕੀਤੀ ਕਿ ਜਨਮੱਤ ਸੰਗ੍ਰਹਿ (ਲੋਕ ਰਾਏ) ਦੀ ਮਿਆਦ ਉੱਤੇ ਬਾਬਾ ਸਾਹਿਬ ਅੰਬੇਡਕਰ ਦੁਆਰਾ ਬਹੁਤਾ ਹੱਠ ਨਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ।* *ਹੁਣ ਵਿਵਾਦ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਕੀ ਸੀ? ਉਹ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਡਾਕਟਰ ਅੰਬੇਡਕਰ ਪਹਿਲੇ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਪੜਾਅ ਦੁਆਰਾ ਰਾਖਵੀਆਂ ਸੀਟਾਂ ਦਾ ਫੈਂਸਲਾ, ਘੱਟੋ ਘੱਟ 25 (ਚੋਣ) ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦੇ ਅਰਸੇ ਲਈ ਲਾਗੂ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਹਿੰਦੂ ਨੇਤਾ ਇਹ ਸਮਾਂ 5-10 ਸਾਲ ਜਾਂ ਵੱਧ ਤੋ ਵੱਧ 15 ਵਰ੍ਹੇ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ । ਸੋ ਇਹ ਫੈਂਸਲਾ ਹੋਇਆ ਕਿ ਇਸ ਮੁੱਦੇ ਨੂੰ ਗਾਂਧੀ ਅੱਗੇ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇ।* *ਰਾਤ ਦੇ ਨੌਂ ਵਜੇ ਕੁੱਝ ਚੋਣਵੇਂ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨਾਲ ਡਾਕਟਰ ਅੰਬੇਡਕਰ, ਗਾਂਧੀ ਨੂੰ ਮਿਲੇ। ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਲੋਕ ਰਾਏ ਜਾਨਣ ਦੀ ਗੱਲ ਤਾਂ ...

तुम लोग घोड़े पर बैठते ही क्यूँ हो, जब तुम्हारी इतनी औकात नहीं है?- साहेब कांशी राम पम्मी लालोमज़ारा (बंगा, नवांशहर) पंजाब:- साहेब की ज़िन्दगी में ऐसे पल कई बार आये जब हरियाणा, राजस्थान, उत्तर प्रदेश, छत्तीसगढ़ और मध्यप्रदेश से लोग अक्सर आकर शिकायतें करते थे कि शादी वाले दिन जाटों ने या राजपूतों ने हमारी बिरादरी के दूल्हे को घोड़ी पर बैठने से रोक दिया या घोड़ी से उतार कर उसके साथ मारपीट की, आदि. शिकायतें लेकर आने वाले लोगों को साहेब का जवाब अक्सर भीतर तक झकझोर देता था. वह कहते थे, ‘तुम घोड़े पर बैठते ही क्यूँ हो जब तुम्हारी इतनी औकात नहीं है? तुम अपनी और अपने मान-सम्मान की जब रक्षा ही नहीं कर पा रहे हो तो फिर डंडा खाने के लिए घोड़े पर क्यूँ बैठते हो? घोड़े पर बैठने से पहले अपनी औकात तो बना लो! बिना ताकत के कमज़ोर हाथों से ताकतवर दुश्मन से लड़ोगे तो पिटोगे ही!’ इसी तरह की शिकायत एक बार राजस्थान के अलवर शहर का एक चमार जाति से आई.पी.एस. अफसर, साहेब के पास लेकर आया और कहा ‘मेरे बेटे की शादी है लेकिन शादी वाले दिन राजपूत ठाकुर कहते हैं कि हमने तेरे बेटे को घोड़े पर नहीं बैठने देना.’ साहेब ने ग...

ਕਿਸੇ ਓਸ਼ੋ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ -ਰਾਜਨੀਤਕ ਲੁੱਚੇ - ਲਫੰਗਿਆਂ ਤੋਂ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਛੁਟਕਾਰਾ ਕਦੋਂ ਮਿਲੇਗਾ ? ਓਸ਼ੋ ਨੇ ਕਿਹਾ - ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਹੈ ? ਕਿਉਂਕਿ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਰਾਜਨੇਤਾਵਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰੇ ਦਾ ਨਹੀ ਹੈ , ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਤਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਅਗਿਆਨ ਦੇ ਮਿਟਣ ਦਾ ਹੈ ? ਤੁਸੀਂ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਅਗਿਆਨੀ ਹੋ , ਕੋਈ ਨਾ ਕੋਈ ਤੁਹਾਡਾ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਕਰਦਾ ਹੀ ਰਹੇਗਾ ! ਕੋਈ ਨਾ ਕੋਈ ਤੁਹਾਨੂੰ ਚੂਸੇਗਾ ਹੀ ! ਪੰਡਤ ਚੂਸਣਗੇ , ਪੁਜਾਰੀ ਚੂਸਣਗੇ , ਮੁੱਲਾਂ - ਮੌਲਵੀ ਚੂਸਣਗੇ , ਰਾਜਨੇਤਾ ਚੂਸਣਗੇ ! ਤੁਸੀ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਜਾਗਰਤ ਨਹੀ ਹੋ , ਤੱਦ ਤੱਕ ਲੁਟੋਗੇ ਹੀ ? ਫਿਰ ਕਿਸਨੇ ਲੁੱਟਿਆ , ਕੀ ਫਰਕ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ? ਕਿਸ ਝੰਡੇ ਦੀ ਆੜ ਵਿੱਚ ਲੁਟਿਆ , ਕੀ ਫਰਕ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ? ਸਮਾਜਵਾਦ ਦੇ ਨਾਮ ਤੋਂ ਲੁਟਿਆ ਕਿ ਸਾਮਵਾਦੀਆ ਵਲੋਂ , ਕੀ ਫਰਕ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ? ਤੁਸੀ ਤਾਂ ਲੂਟੋਗੇ ਹੀ ! ਲੂਟੇਰਿਆ ਦੇ ਨਾਮ ਬਦਲਦੇ ਰਹਿਣਗੇ ਅਤੇ ਤੁਸੀ ਲੁਟਦੇ ਰਹੋਗੇ ! ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਨਾ ਪੁੱਛੋ ਕਿ ਰਾਜਨੀਤਕ ਲੁੱਚੇ - ਲਫੰਗਿਆਂ ਤੋ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਛੁਟਕਾਰਾ ਕਦੋਂ ਹੋਵੇਂਗਾ ? ਇਹ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਹੀ ਅਰਥਹੀਨ ਹੈ ? ਇਹ ਪੁੱਛੋ ਕਿ ਮੈ ਕਦੋਂ ਇੰਨਾ ਜਾਗਾਗਾਂ ਕਿ ਝੂਠ ਨੂੰ ਝੂਠ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਹਿਚਾਣ ਸਕਾਂ ? ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਸਾਰੀ ਮਨੁੱਖ ਜਾਤੀ ਝੂਠ ਨੂੰ ਝੂਠ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀ ਪਛਾਣਦੀ , ਤੱਦ ਤੱਕ ਛੁਟਕਾਰੇ ਦਾ ਕੋਈ ਉਪਾਅ ਨਹੀ ਹੈ।

ਗਾਂਧੀ ਨਹੀਂ, ਅੰਬੇਡਕਰ ਹਨ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਦੇ ਮਹਾਨਾਇਕ ਮੋਹਨ ਦਾਸ ਕਰਮ ਚੰਦ ਗਾਂਧੀ ਨੂੰ ਬੇਸ਼ੱਕ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਿਤਾ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ ਅਤੇ 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਚੇਹਰੇ ਵਿਚੋਂ ਗਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੋਵੇ, ਪਰ 21ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ ਵੀ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਦੇ ਮਹਾਨਾਇਕ ਸੰਵਿਧਾਨ ਨਿਰਮਾਤਾ, ਸ਼ੋਸ਼ਿਤ ਸਮਾਜ ਦੇ ਮਸੀਹਾ ਬਾਬਾ ਸਾਹਿਬ ਡਾ. ਭੀਮ ਰਾਓ ਅੰਬੇਡਕਰ ਹੀ ਹਨ। ਰਾਜਨੀਤੀ ਦਾ ਧੁਰਾ ਅੰਬੇਡਕਰ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਹੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ। ਰਾਜਨੀਤਕ ਪਾਰਟੀਆਂ ਵਿਚ ਦੌੜ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਉਤਰਾਧਿਕਾਰ ਦੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਅੰਬੇਡਕਰ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣ ਦੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਅੰਬੇਡਕਰ ਸਮਾਜ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿਚ ਇਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਉਬਾਲ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦੀ ਤਾਕਤ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿਚ ਦੋ ਹੀ ਸਮੀਕਰਨ ਮੋਟੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੇਖੇ ਜਾਂਦੇ ਰਹੇ ਹਨ। ਪਹਿਲਾ ਹੈ ਹਿੰਦੂ ਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਦਾ, ਦੂਜਾ ਹੈ ਅੰਬੇਡਕਰ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਖਿਲਾਫ ਖੜ੍ਹੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ, ਪਰ ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਦਹਾਕਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਅੰਬੇਡਕਰ ਖਿਲਾਫ ਖੜੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਅੰਬੇਡਕਰ ਦੀ ਕੀਮਤ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅੰਬੇਡਕਰ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ, ਬੇਸ਼ੱਕ ਇਸਦੇ ਪਿੱਛੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਮਜਬੂਰੀ ਹੈ। ਅਸਲ 'ਚ ਇਸ 'ਅੰਬੇਡਕਰ ਪ੍ਰੇਮ' ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਵਿਚ ਪਿਛਲੇ 30 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਸਮੀਕਰਨ ਹਨ। ਅੰਬੇਡਕਰ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਨੂੰ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਰ...

ਅਪ੍ਰੈਲ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਹਰ ਸਾਲ ਕਣਕ ਦੀ ਕਟਾਈ ਦੇ ਸਮੇਂ IPL ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ IPL ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਾਰੇ ਹੀ ਇੰਤਜ਼ਾਮ ਬੜੀ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰ ਲਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਖਿਡਾਰੀ ਕਿਹੜੇ ਹੋਟਲ ਵਿਚ ਰਹਿਣਗੇ ਅਤੇ ਕਿਹੜੀ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਜਹਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਸਫ਼ਰ ਕਰਨਗੇ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਕਿਹੜੀ ਕੰਪਨੀ ਦੀਆਂ ਬੱਸਾਂ ਏਅਰਪੋਰਟ ਤੋਂ ਮੈਦਾਨ ਤਕ ਲੈ ਕੇ ਜਾਣਗੀਆਂ ਜੇਕਰ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਮੈਚ ਚੱਲਦੇ ਸਮੇਂ ਮੀਂਹ ਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਮੈਦਾਨ ਨੂੰ ਢੱਕਣ ਲਈ ਸੌ ਸੌ ਬੰਦਾ ਬਕਾਇਦਾ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਤਿਆਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਦੇ ਇਹ ਖ਼ਬਰ ਨਹੀਂ ਆਈ IPL ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਅਜੇ ਤੱਕ ਤਰਪਾਲਾਂ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀਆਂ ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ IPL ਮੈਚ ਦੇਖਣਾ ਹੋਵੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੈਸੇ ਖਰਚਣੇ ਪੈਣਗੇ ਮੋਬਾਇਲ ਅੈਪ ਖਰੀਦ ਕੇ ਡਿਸ਼ ਤੇ ਚੈਨਲ ਖਰੀਦ ਕੇ ਜਾਂ ਗਰਾਉਂਡ ਚ ਟਿਕਟ ਖਰੀਦਕੇ ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਗਰਾਊਂਡ ਵਿਚ ਮੋਬਾਇਲ ਤੇ ਲਾਈਵ ਕਰਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਸੈਂਸਰ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਹਨ ਤੁਹਾਡਾ ਫੋਨ ਲਾਈਵ ਨਹੀਂ ਹੋਏਗਾ ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਨਾ ਤਾਂ ਕ੍ਰਿਕਟ ਦੀ ਖੇਡ ਨੂੰ ਉਹ ਲੀਕ ਨਹੀ ਹੋਣ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਮੁਫ਼ਤ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਉਸੇ ਸਮੇਂ ਉਸੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਮੰਡੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਪ੍ਰਬੰਧ ਨਹੀ ਕੀਤੇ ਜਾਦੇ ਜਿਸ ਨਾਲ ਕਿਸਾਨ ਦੇ ਅਨਾਜ ਨੂੰ ਛੇਤੀ ਤੋਂ ਛੇਤੀ ਸਾਂਭਿਆ ਤੇ ਬਚਾਇਆ ਜਾ...

पंजाब के दलितों के मसीहा बाबू मंगूराम मुगोवालिया जी मंगूराम (जन्म- 14 जनवरी, 1886, होशियापुर ज़िला, पंजाब; मृत्यु- 22 अप्रैल, 1980) समाज सुधारक के रूप में कार्य करते थे। बाबू मंगूराम जी का जन्म होशियापुर ज़िले के मुगोवल गांव में एक गरीब दलित परिवार में हुआ था। उनके घर में चमड़े का काम होता था और बचपन में मंगूराम जी ने भी इसमें अपने पिता का हाथ बंटाया। परंतु मंगूराम जी की इच्छा पढ़ने की थी। पर गरीब होने, विशेषत: उनकी जाति के कारण उन्हें इसकी सुविधा नहीं थी। संयोग से बालक मंगूराम का संपर्क एक साधु से हुआ और उनकी लगन देखकर साधु ने पहले स्वयं उन्हें पढ़ाया। फिर दूर के एक स्कूल में और कुछ समय देहरादून में भी पढ़ने का अवसर मिला। दलित वर्ग का होने के कारण मंगूराम को कक्षा के अंदर नहीं बैठने दिया जाता था। वे बाहर खिड़की से भीतर देखकर पढ़ाई किया करते थे। एक बार तेज बारिश हो रही थी और साथ ही आंधी आ गई। बालक मंगूराम अपना छाता ओढ़े बाहर बैठे थे। तेज हवा से उनका छाता टूट गया और वो बारिश से बचने के लिए कमरे के अंदर चले गए। अध्यापक ने इस गुनाह के बदले उन्हें पीटा भी। दूसरे दिन जब वो स्कूल गए तो उनके ...